Konkurs rzeźbiarko- architektoniczny na opracowanie projektu pomnika Henryka Sławika i Józefa Antalla Seniora w Katowicach

Opis przedmiotu przetargu: I. 1. Przedmiotem konkursu jest opracowanie projektu pomnika Henryka Sławika i Józefa Antalla seniora w Katowicach i wyłonienie najwłaściwszego rozwiązania do zrealizowania w wyznaczonej lokalizacji w oparciu o Uchwałę Rady Miasta Katowice w sprawie wzniesienia pomnika Henryka Sławika i Józefa Antalla seniora. 2. Celem konkursu jest przeprowadzenie możliwie szerokiej konfrontacji twórczych pomysłów dotyczących projektu pomnika. Pomnik ma przywracać pamięć jednego z najznamienitszych polskich patriotów XX wieku, wielkiego Ślązaka i przesłanie jego dzieła oraz wartości, których był niezłomnym wyrazicielem, otwartości i solidarności z innymi narodami, zachowania własnej tożsamości w zgodzie z postawą tolerancji. Wartości niezbędnych do godnego i harmonijnego współżycia z innymi narodami we współczesnym świecie. Pomnik Henryka Sławika i Józefa Antalla winien stać się również symbolem przyjaźni polsko-węgierskiej. II. LOKALIZACJA I OPIS STANU ISTNIEJĄCEGO 1. Lokalizacja pomnika. Przewiduje się lokalizację pomnika w centrum Katowic, na placu przed Spodkiem, którego ramy przestrzenne określają: dominanta budynku Spodka, będącego ikoną architektoniczną miasta, Rondo Ziętka na skrzyżowaniu Alei Wojciecha Korfantego i Roździeńskiego, dawne budynki DOKP oraz zamykający układ, będący w trakcie budowy, kompleks Międzynarodowego Centrum Kongresowe. W związku z tą realizacją plac zyskuje nowe ukształtowanie i wartość przestrzenną. Od przejść podziemia Ronda łagodnie wznosząca się płaszczyzna placu znajduje swoja kontynuację w ciągu pieszym poprowadzonym kaskadowymi schodami na zieloną przełęcz poprzez dach Centrum. Promenada ta stanowi podkreślenie i wyeksponowanie jako wartości urbanistycznej śladu dawnej drogi do Bogucic, najstarszej osady miasta. Na wprost, poprzez wejście główne wydrążone w bryle budynku - plac znajduje swoją kontynuację w przestrzeni foyer Centrum Kongresowego, a po jego południowej stronie, wzdłuż Al. Roździeńskiego, kładką pieszą nad ul. Olimpijską w kierunku Muzeum Śląskiego. Wielopłaszczyznowa, strukturalna płaszczyzna tej części placu, o przenikających się fakturach i zieleni stanowi w tym kontekście wyjątkowo atrakcyjną przestrzeń publiczną. W tej kameralnej części placu przewiduje się bezpośrednią lokalizację założenia pomnikowego (zał. nr II). Jego usytuowanie i rozwiązanie powinno w znaczący sposób wpisać się w dyspozycję przestrzenną głównego wejścia, zielonej doliny i rozwiązania placu przed Międzynarodowym Centrum Kongresowym. 2. Opis stanu istniejącego Obiekty Spodka i MCK tworzące oprawę architektoniczną placu stanowią o jego wyjątkowych walorach. Należy również pamiętać, że po drugiej stronie Al. Roździeńskiego rysuje się bastion ze znakomitym pomnikiem Powstańców Śląskich G. Zemły i W. Zabłockiego, a w niedalekim sąsiedztwie MCK znajdują się zespoły NOSPR i Muzeum Śląskiego. - Spodek - hala sportowo widowiskowa stanowi niezaprzeczalną dominantę przestrzenną. Zrealizowany w latach 1964-71 jako realizacja pokonkursowa, projekt M. Gintowta, M. Krasińskiego i W. Zalewskiego jest jednym z pierwszych w skali światowej obiektem ze zrealizowanym dachem w koncepcji tensegrity, który znalazł się w gronie najwybitniejszych dzieł współczesnej architektury polskiej. Z poziomem placu obiekt powiązany jest zespołem schodów terenowych, prowadzących na poziom obwodowego pasa rozrządu ruchu pieszego wokół budynku. - Międzynarodowe Centrum Kongresowe powstaje również jako realizacja pokonkursowa z 2008 roku (pracownia JEMS architekci). Projekt przewiduje realizację funkcji metropolitalnych - kongresowych, konferencyjnych i wystawowych na rewitalizowanych terenach poprzemysłowych. Autorzy musieli pogodzić poszanowanie zastanych wartości genius loci i integracji projektowanego centrum ze Spodkiem i jego przedpolem - ze stworzeniem nowej, rozpoznawalnej formy architektonicznej o współczesnych rozwiązaniach przestrzennych. Istotne fragmenty projektu zostały załączone w celach informacyjnych w załączniku nr VIII. 3 Uzbrojenie terenu Informacje o infrastrukturze technicznej przedstawia załącznik nr VII do Regulaminu Konkursu III. UWARUNKOWANIA MERYTORYCZNE 1.Henryk Sławik i Józef Antall senior - bohaterowie trzech narodów Henryk Sławik (1894 - 1944), uczestnik powstań śląskich i akcji plebiscytowej, działacz PPS, radny Katowic. Po wybuchu II wojny światowej przedostał się na Węgry, gdzie zostaje prezesem Komitetu Obywatelskiego d/s Opieki nad Uchodźcami Polskimi na Węgrzech i delegatem rządu RP. We współpracy z delegatem rządu węgierskiego - Józefem Antallem seniorem organizował pomoc dla internowanych wojskowych i pomagał im w wyjazdach do tworzącej się armii, legalizował pobyt i wystawiał uchodźcom dokumenty, które ratowały im życie. Wraz z przedstawicielami węgierskiego kościoła utworzył w Vac, pod pretekstem sierocińca dla dzieci polskich oficerów, sierociniec dla dzieci żydowskich, które ocalały z Holocaustu i zdołały przedostać się na Węgry. W latach 1939-1944 uratował życie tysiącom uchodźców z Polski, wśród których było - wedle źródeł żydowskich - ok. 5 tysięcy Żydów. Po wkroczeniu Niemiec na Węgry Sławik zostaje aresztowany. Torturowany, nie wydaje swojego węgierskiego przyjaciela. Został przewieziony do Mauthausen i tam stracony. Po latach zapomnienia w roku 2010 odznaczony pośmiertnie Orderem Orła Białego i tytułem Sprawiedliwego wśród Narodów Świata. Podczas tej samej uroczystości w Katowicach uhonorowano, również pośmiertnie, Józefa Antalla seniora Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski. Józef Antall senior (1896 - 1974), wysoki urzędnik węgierskiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oddelegowany we wrześniu 1939 roku do opieki nad ponad 100-tysięczną rzeszą uchodźców z Polski. Zaskarbił sobie ich wdzięczność do tego stopnia, że nazywany był Ojczulkiem Polaków. Opiekun i współpracownik Henryka Sławika, jego przyjaciel. Wdzięczny Sławikowi za ocalenie - Sławik mimo tortur nie ujawnił roli Antalla w działaniach wykraczających poza pomoc socjalną - polecił zamieścić na swoim grobie napis POLONIA SEMPER FIDELIS - Polska zawsze wierna. 2.Koncepcja pomnika Pozostawia się uczestnikom konkursu dowolność wypowiedzi twórczej i swobodę przyjęcia autorskiej konwencji artystycznej. Pomnik Henryka Sławika i Józefa Antalla winien stać się nie tylko przesłaniem do ponadczasowych wartości i symbolem przyjaźni polsko-węgierskiej ale i znaczącym i wyrazistym elementem zorganizowanej architektonicznie przestrzeni publicznej przedpola Międzynarodowego Centrum Kongresowego w Katowicach. 3. Wartość realizacji - pomnika - nie powinna przekroczyć kwoty 500 000 zł brutto (słownie: pięćset tysięcy złotych) i nie obejmuje kosztów dostosowania realizowanego zagospodarowania otoczenia Międzynarodowego Centrum Kongresowego do zmian wynikających z pracy konkursowej.